Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

Ieder mens zoekt naar een geestelijke en praktische basis voor z’n leven. Dat is de materiële zekerheid in het dagelijks werk dat inkomsten oplevert maar ook het vertrouwen in medemensen waar je mee omgaat en gezondheid als kracht die je in staat om dingen te doen. Ten diepste is ook liefde een wezenlijke menselijke waarde die warmte geeft aan je hart.

Door Evert van der Veen, predikant Protestantse Gemeente Nunspeet

Naast die alles zoeken wij ook naar bronnen die ons gelovig inspireren, goede woorden die ons hoop geven in een religieuze traditie waar we ons bij kunnen aansluiten. In dit boek gaat de bekende Duitse monnik op zoek naar geestelijke wortels die ons voeden, dragen en vasthouden in het leven.
Hij gebruikt niet het beeld uit psalm 1 maar dat had wel het motto van dit boek kunnen zijn: ‘Hij zal zijn als een boom, geplant aan stromend water’. Wortels geven voeding door aan de boom, halen dat zelf ergens uit de grond vandaan en worden op hun beurt gevoed door water. Wortels brengen dat – voor ons onzichtbaar - naar de takken en uiteindelijk bereikt het voedsel dan de bladeren die ons schaduw geven en de boom zijn schoonheid verlenen.
In dit boek wordt doorgedacht op het thema van de wortels: de hedendaagse behoefte van mensen om hun stamboom uit te zoeken omdat ze graag willen weten waar ze vandaan komen. Maar er is ook de stamboom van Jezus in de evangeliën: Matteus opent ermee en ook Lukas vermeldt een stamboom om te laten zien dat Jezus uit de Joodse traditie van God en mensen voortkomt. Mensen kunnen ook ontworteld zijn wanneer ze depressief zijn of hun zekerheden verliezen. De gelijkenis van de zaaier heeft als achtergrond het wortelen van het jonge, kwetsbare zaad en het vinden van vruchtbare voedingsbodem met voldoende diepgang.

Anselm Grün: Wortelen. Weer houvast vinden in je leven. Kok Utrecht,123 pag. gebonden, € 14.95.

Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

‘Dit boek zal je helpen om je bewust te worden van de subtiele manier waarop God soms werkt. Je zult gevoeliger worden voor zijn aanwezigheid. James Denney, een Schotse theoloog uit de negentiende eeuw schreef eens: ‘Het belangrijkste van godsdienst is niet dat je gelooft dat God alomtegenwoordig is, maar dat je ervaart dat God je persoonlijk kent. Het allerbelangrijkste is niet dat God overal is, maar dat je beseft dat God overal is waar jij bent’, pag 11.

Door Evert van der Veen (predikant Protestantse gemeente Nunspeet)

De heilige momenten in ons leven mogen we beschouwen als vingerafdrukken van God waarin we zijn aanwezigheid ervaren. Dan blijkt het gewone dikwijls een wonder te zijn zoals Mozes in de braamstruik God ontmoette. Dit fijnzinnige boekje leert ons ontvankelijk te worden voor Gods aanwezigheid in ons bestaan, draagt een gevoel van eerbied over voor het geheim van God en inspireert om als toegewijd christen met dankbare overgave voor Hem te leven.

Ark Media Amsterdam, 135 pag. gebonden, € 12.95

Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

The 5th Quarter toont inspirerende kracht van hoop en liefde. Hoe houd je de herinnering aan een weggevallen persoon levend? En hoe kan dit jezelf en anderen inspireren tot grote daden? De film The 5th Quarter, uitgegeven door NEEMA, laat het zien door het verhaal van de familie Abbate te vertellen; gebaseerd op ware gebeurtenissen.

De familie Abbate lijkt in The 5th Quarter een normaal leven te leiden. Totdat het noodlot toeslaat. Als zoon Luke van het gezin Abbate overlijdt in een auto-ongeluk, worstelt het gezin om een toekomst te vinden in dit verdriet. Een ieder rouwt op zijn eigen manier, en niet iedereen blijkt verder te komen. Lukes oudere broer Jon bijvoorbeeld, dreigt te ontsporen. Totdat een coach hem stimuleert om de herinnering aan zijn broer levend te houden door een uitdaging aan te gaan.

Jon draagt zijn schooljaar en zijn inzet in zijn football-team op aan zijn overleden broer. Het is het begin van een bijzondere reeks gebeurtenissen die op veel meer mensen dan alleen de familie Abbate impact hebben. The 5th Quarter is een indrukwekkend relaas over hoop en liefde en laat zien dat zij inspirerend werken in tijden van pijn en verdriet. Daarbij sluit de film de ogen voor de realiteit van die pijn niet.

De gebeurtenissen in de film zijn gebaseerd op de opmerkelijke prestaties van het Amerikaanse lokale football-team Wake Forest in 2006. De hoofdrollen in The 5th Quarter worden vertolkt door bekende en ervaren acteurs. Zo worden Lukes ouders gespeeld door Andie McDowell (Four weddings and a funeral, groundhog day) en Aidan Quinn (Legends of  the fall).

Over NEEMA
De missie van NEEMA is mensen in contact brengen met inspirerende content die hen dichterbij God kan brengen. Daarbij richt NEEMA zich met name op films. Afgelopen zomer presenteerde NEEMA de eerste editie van het gratis kwartaalmagazine Kijk Op Film, dat wordt verspreid op evenementen, via kerken en via christelijke winkels.

Bron: Leon van Steensel Producties | www.leonvansteensel.nl

Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

Dit lijkt bijna een innerlijke tegenstrijdigheid want de tijden dat christelijke partijen een meerderheid hadden in de Tweede Kamer liggen al vele tientallen jaren achter ons. Maar ook de tijd dat de christelijke partijen samen goed waren voor zo’n 50 kamerzetels lijkt ineens ver weg te zijn.

Door Evert van der Veen (predikant Protestantse gemeente Nunspeet)

Is dat allemaal de invloed van de secularisatie? Voor een deel wel natuurlijk, het aantal gelovigen neemt gestaag af, de kerkelijke binding wordt losser en het christelijk geloof is minder institutioneel aanwezig. Het wordt meer een individuele aangelegenheid en mensen voelen zich minder geroepen om dat in een gemeenschappelijk verband tot uitdrukking te brengen. Tot 1993 verklaart de ontkerkelijking de neergang van het CDA, zo wordt in een andere bijdrage gesteld. Daarna spelen andere factoren een rol die het gewijzigde stemgedrag van kerkleden verklaren. Sindsdien wijken zij uit naar VVD, PVV en D’66. Opvallend is dat kiezers uit alle partijen het CDA associëren met normen en waarden. Dat zegt iets over waar de partij vandaan komt en waar de kern altijd heeft gelegen. Het duidt ook aan waar de partij momenteel haar kracht zou moeten vinden door zich opnieuw aan dit christendemocratische ideaal te verbinden.

Toch is dat niet het hele verhaal van de snelle terugloop van het CDA waaraan deze bundel is gewijd (het boek is een bijzondere uitgave van het tijdschrift Christen Democratische Verkenningen). Er is meer aan de hand en dat hebben diverse politicologen ook aangetoond namelijk ‘….dat veel mensen die gelovig zijn best vanuit hun geloofsovertuiging willen stemmen, maar dan moet wel duidelijk zijn dat de politici aansluiten bij datgene wat zij vanuit hun geloof van belang vinden’, pag 15. Daar ligt de kern van de huidige crisis in het CDA: men is niet in staat om de christelijke idealen op een duidelijke en aansprekende wijze voor het voetlicht te brengen. De partij heeft dan ook een diepgaand probleem qua geloofwaardigheid. De uitgangspunten in het partijprogramma krijgen onvoldoende gestalte in de woorden en daden van de politici en de gemaakte politieke keuzen worden door een deel van de kiezers als onjuist of tegenstrijdig met de beginselen gezien.

Interessant is de bijdrage over het begrip ‘joods-christelijke traditie’, een term die soms wordt gebruikt om op te komen voor het eigene van de Nederlandse cultuur en andere culturele en religieuze invloeden te weren. De term dateert uit de jaren 30 van de vorige eeuw en was toen gericht tegen het opkomende fascisme en antisemitisme. Na de tweede wereldoorlog werd de term gebruikt tegen het communisme en zo lijkt het woord altijd met een zekere stelligheid omringd te zijn geweest. Na 9/11 was er sprake van een duidelijke comeback van dit woord en het wordt sindsdien vooral ingezet tegen de islam.

Eginhard Meijering, auteur van ‘Hoe God verdween uit de Tweede Kamer, wijst op de theologische veranderingen waaraan ook de christelijk geïnspireerde politiek niet ontkomt. Hij citeert antirevolutionair Bruins Slot die in een debat in de jaren 50 van de vorige eeuw zegt: ‘geen christendom zonder de persoon van Christus, zonder diens kruis’. Dergelijke woorden klinken zelfs niet meer in kringen van de SGP! Meijering vraagt zich af of het CDA nog bestaansrecht omdat het geloof in Jezus Christus niet meer tot het fundament van de partij behoort. Het zijn meer de ethische consequenties van het evangelie die een bron van inspiratie zijn. Hij zegt dan ook: ‘Het CDA zal serieus moeten overwegen of de C in de naam niet beter kan worden geschrapt’, pag 101. Dat is niet omdat Meijering deze niet belangrijk vindt maar omdat hij zich ernstig afvraagt of deze C er nog wel terecht staat.

In een andere bijdrage wordt stilgestaan bij een belangrijke maatschappelijke trend: de individualisering. Mensen gaan in velerlei opzichten hun eigen weg en voelen zich minder verbonden met instituties als kerk, partij, vakbond en belangenorganisatie. Ook die trend werkt in op het CDA omdat het christelijk geloof niet meer zo samenbindend werkt als vroeger.

‘Vandaag de dag laten steeds minder Nederlanders zich in politiek verband aanspreken op hun christelijke geloof of cultuur. Bovendien willen mensen veeleer een individuele, authentieke invulling aan hun geloof geven en laten ze zich steeds minder gelegen liggen aan interpretaties van voorheen gezaghebbende instellingen zoals kerken of partijen’, pag 113.

Opmerkelijk is dit citaat dat goed gelezen dient te worden om misverstanden te voorkomen: ‘Als christelijke politiek een ander woord is voor deze gemeenschapsvorming rond Woord en sacrament, voor deze belichaming van vrede en verzoening vanuit het heil dat in de liturgie geproclameerd wordt, dan is het duidelijk dat christelijke politiek niet in de eerste plaats gezocht moet worden in raadsvergaderingen en Kamerzittingen. Christelijke politiek ontstaat in de eredienst. En als zij van daaruit de samenleving in trekt, dan gebeurt dit niet via stembiljetten en kiezersmandaten, maar via christenen die uitleven wat zij in de liturgie hebben ontvangen’, pag 125. Christelijke politiek is dan geworteld in verzoening: een zware maar prachtige opdracht!

‘Christelijke politiek is geen vlag of slogan waaronder een politieke partij haar electoraat kan verzamelen; het is de publieke gestalte die het leven van christenen aanneemt’, pag 129.
Een Duitse gastschrijver in deze bundel verwoordt een wezenlijke opdracht voor het CDA: ‘Een christendemocratische partij kan alleen maar overtuigend overkomen wanneer zij meer over inhoud en doelstellingen dan over politieke marketing nadenkt en spreekt’, pag 155. Dat zijn belangrijke en tegelijk lastige woorden in een tijd waarin marketing vaak allesbepalend is geworden in de strategie van een politieke partij. Het is van harte te wensen dat de waardevolle bijdragen van deze bundel in praktijk worden gebracht en het CDA vanuit haar diepste bron aantrekkingskracht op mensen uitoefent.

Erik Borgman, Pieter Jan Dijkman, Paul van Geest (red): Dood of wederopstanding? Over het christelijke in de Nederlandse politiek.
Boom Amsterdam, 199 pag. € 22.50

Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

Rome: ‘Hier telt niet tijd maar eeuwigheid. De vanuit de Oudheid overgeleverde titel is door christenen overgenomen. Hij verwijst naar de van bloed purpergekleurde plaats waar de graven van de martelaren zijn met als meest vereerde die van Petrus en Paulus’, pag 7 – 8.

Door Evert van der Veen (predikant Protestantse gemeente Nunspeet)

Op de hem kenmerkende wijze leidt de auteur ons met bekwame hand en enthousiasmerende wijze door Rome. Naast de bezienswaardigheden en hun achtergronden besteedt hij daarbij ook aandacht aan de kerkmuziek (het boek is ontstaan uit het zondagochtend-programma ‘Echo van eeuwigheid’).

Het boek is helder opgebouwd en begint bij de grafkerk van Petrus, de Sint Pieter en deze kerk vormt voor christenen een logische en ook wel principiële keuze. De huidige imposante basiliek is gebouwd op voormalige kerken uit het verleden die vele malen kleiner waren.

In het tweede hoofdstuk staat de kerk van Maria centraal, de Santa Maria Maggiore en verder is er o.a. aandacht voor de Vaticaanse musea met hun rijke kunstcollecties, al had hier wel meer aandacht aan mogen worden besteed gezien het belang van de beroemde verzamelingen. De Sixtijnse kapel komt aan bod al verbaast het dat dit interieur met zoveel christelijke symboliek vrij beknopt wordt besproken. 
Dit boek vormt een sfeervolle introductie voor een bezoek aan Rome. De lezer wordt meegenomen op een wandeling door deze prachtige stad en vindt in dit boek de eerste informatie bij een aantal bezienswaardigheden. Gezien het doel van de auteur is er geen aandacht voor het Forum Romanum en het Colosseum bv. Maar als gids vanuit een religieuze achtergrond biedt dit boek wel iets extra’s.

Rome door de ogen van Antoine Bodar. Een spirituele gids voor de Eeuwige Stad. Ten Have Utrecht, 175 pag. rijk geïllustreerd, € 19.95

Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

Het is een actueel en belangrijk onderwerp: het geloofsgesprek binnen het gezin en de kerk. Doel hiervan is om samen in gesprek te gaan over je persoonlijke geloof, dus niet over de waarheid van theologische visies maar over wat je zélf beleeft in je relatie met God en wie Jezus Christus voor je is. Dit boekje richt zich op het contact tussen ouders en opgroeiende kinderen, waar dikwijls een ingrijpend verschil in beleving zichtbaar wordt.

Door Evert van der Veen (predikant Protestantse gemeente Nunspeet)

Voor jonge kinderen is voldoende materiaal om hen in het geloof op te voeden maar dit boekje kan in een behoefte voorzien al is het in de praktijk wel de vraag of dit gesprek echt van de grond komt. Want veel jongeren geloven niet of nauwelijks meer, in elk geval geloven zij op een heel ándere manier en hun actieve belangstelling is soms gering. De kerk speelt in hun visie vaak een marginale rol. Ouders/ouderen staan vaak nog meer in de lijn van de traditie maar ook zij zijn geestelijk veranderd. Wie goed luistert, ontdekt dat hun innerlijke betrokkenheid dikwijls minder is geworden, óók wanneer zij de christelijke vormen en gebruiken nog wel vasthouden.

De auteur noemt vijf belangrijke gespreksonderwerpen: geloof, kerk, bijbel, gebed, hemel/hel en hij is van mening dat hiermee ‘de belangrijkste kwesties’ aan de orde komen. Dat vraag ik mij af: gerichte vragen over God en Jezus Christus dienen wel aan de orde te komen omdat ze een wezenlijke rol spelen in onze geloofsbeleving. Er zijn interviews gehouden en de weerslag daarvan wordt bij elk onderwerp zichtbaar door de meningen van ouders en kinderen naast elkaar te zetten. Deze aanpak werkt echt verhelderend en de grote geestelijke veranderingen komen zo scherp naar voren. Elk hoofdstuk heeft gespreksvragen maar deze zijn niet altijd stimulerend; de vraagstelling had vaak wel wat pittiger gekund om een reactie uit te lokken. Dit boekje kan ook prima worden gebruikt om het geloofsgesprek onder ouders/ouderen te stimuleren omdat het de geestelijke veranderingen toegankelijk en compact verwoordt.

• René van der Rijst: Over geloven gesproken. Het geloofsgesprek tussen ouders en volwassen kinderen.
• Boekencentrum Zoetermeer, 63 pag. € 8.90.

Nieuws - Recensies

dinsdag, 21 mei 2013 05:26

Het boek van neuroloog Dick Swaab ‘Wij zijn ons brein’ heeft sinds zijn verschijning veel aandacht gekregen. Dat is begrijpelijk: het mysterieuze gebied in ons hoofd dat we hersenen noemen, fascineert omdat we er nog altijd betrekkelijk weinig van weten. Swaab hecht grote waarde aan de hersenen, dat blijkt al uit de titel van zijn boek.

Neuroloog en filosoof Noë relativeert deze stelling en hij maakt duidelijk dat menselijk bewustzijn meer is dan een neurologische activiteit. Een mens staat in relatie tot zijn omgeving, doet indrukken en levenservaringen op en geeft die een plaats zijn bewustzijn. Daarin spelen de hersenen wel een rol maar niet de allesbepalende die Swaab eraan toekent.

Door Evert van der Veen (predikant Protestantse gemeente Nunspeet)

Noë maakt in zijn boek geen expliciete ruimte voor een transcendente wereld, zeg maar: bovennatuurlijke dimensie, openbaring van God. Maar het feit dat hij de mens in zijn bredere omgeving plaatst, kun je wel als een voorzichtig aanknopingspunt beschouwen dat de mens meer is dan zichzelf.

Noë betoogt en illustreert dat menselijke gevoelens zich niet in de hersenen afspelen en dat het waarnemen van dingen meer is dan een neurologisch proces. Daarom vormt dit boek een heilzame correctie op een te eenzijdige fixatie op de hersenen waarin de mens tot dit – uiteraard belangrijke – orgaan wordt gereduceerd. Noë zegt: ‘Mijn centrale stelling in dit boek is dat we, als we het bewustzijn willen begrijpen – het feit dat we denken en voelen en dat zich een wereld aan ons voordoet – we naar een meeromvattend systeem moeten kijken waarvan de hersenen slechts één element zijn. Bewustzijn is niet iets wat de hersenen op eigen kracht tot stand brengen…..Kortom, ik ontken dat je hersenen bént. Maar ik ontken niet dat je hersenen hébt. En ik ontken zeker niet dat je een geest hebt’, pag 33.

Dat laatste is belangrijk: want de menselijke geest is meer en gaat dieper dan wat zich in de wereld van het verstand afspeelt. In de geest leven gevoelens, huist het moreel besef, schuilt de verbondenheid met God.

Alva Noë: We zijn toch geen brein? Waarom onze geest niet in ons hoofd zit, en andere lessen uit de biologie van het bewustzijn. Lemniscaat Rotterdam, 270 pag. € 19.95